12. sınıf Dil ve Anlatım Dersi 1. dönem 1. yazılı soruları ve ce

Adı   Soyadı

     Sınıf  :         No  :                


                              Körfez   Oruç  Reis   Anadolu  Lisesi   2008 -  2009   Öğretim    Yılı 

                                    12  Sosyal  Sınıfı    Dil   ve    Anlatım    Dersi   1. Dönem  1. Yazılı   Sorularıdır

                                                                    A

           1 -  Aşağıdaki  sorularda  boş  bırakılan  yerleri  doldurunuz (15p ) 

               a -  Sanatsal metinlerde  ,…………………….         amaçlanırken ; öğretici  metinlerde   

                 ……………                   …………………..      amaçlanır .( 4 p. )

              b –  Hint  edebiyatında  ……………………  yazdığı   “ ……………….           “ adlı  eseri  fabl 

                türünün    ilk  örneği  sayılmaktadır        .4 p  

              c -   Mektup,  anı  ve  gezi  yazısı  ………..  ………..    …………..   yazı türüdür 3  p.  

             d  - Söylenmesi  zor  olan  sözcükleri  kullanma, aynı  ek  ve  sözcüklerin  sık sık  tekrarı  anlatımda  

                  ………                 bozar  ( 2 p. )

             e –  Türkçede  ilk  masal  örneği  Uygurca  yazılan  …………..      ……        ……   .masalıdır. 2 p.)                   

  2  . Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. cümledeki bilgi doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.( 10 p )

        a-  (   ) Fabl,   masal  ve  tiyatro  ve  hikaye  anlatmaya  dayalı  metinlerdir.  

        b - (   ) Türk  edebiyatında  Şinasi   La  Fontaine’den  çeviriler  yapmıştır.   .

        c - (    )  Anlatımda  duygu  ve  düşüncelerin  kolaylıkla  anlaşılır  olmasına yalınlık  denir.

       d – (    )  Sanatsal  metinlerde  anlatın  gerçek,   öğretici  metinlerde  ise  kurmacadır.  metinlerde  ise .

       e – (    ) “Grimm   Masalları”  Alman  edebiyatına  aittir.   

  3 – Aşağıdaki    metni  yapı  unsurları  bakımından  inceleyiniz  ? ( 15  p. )

                 KIYMETLİ  TUZ

       Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman  içinde.  ..Pire berber iken, deve tellal iken, ben anamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken.Tıngır elek, tıngır felek demişler, bu masalı şöyle anlatmışlar.Bir varmış, bir yokmuş, evvel zamanda bir padişah ile bunun üç kızı varmış. Bir gün bu padişah kızlarını başına toplamış, beni ne kadar seversiniz? demiş.
      En büyük kız dünyalar kadar, ortanca kızı kucak kadar, küçük kızı da tuz kadar severim demiş  .Padişah küçük kızın cevabına çok sinirlenmiş, insan tuz kadar sevilir mi demiş, ardından küçük kızını cellada teslim etmiş.Cellat, kızı kesmek için dağa götürmüş. Kız cellada  yalvarmış, sen de  kız babasısın , bana   kıyma  demiş.
     Cellat, kızın yalvarmalarına dayanamamış, onun yerine bir hayvan kesmiş, kızın gömleğini kesilen hayvanın kanına bulayıp padişaha getirmiş. Küçük kız yollara düşmüş .Az gitmiş, uz gitmiş, bir köye ulaşmış. Orada köyün zenginlerinden birine kul köle olmuş, büyümüş, çok güzel bir kız olmuş. Güzelliği ilden ile, dilden dile yayılmış, kısmet bu ya bir başka padişahın oğluyla evlenmiş.
    Aradan bir hayli zaman geçmiş, başından geçenleri kocasına anlatmış, babamları yemeğe çağıralım demiş. Kocası da olur demiş. Gereken hazırlıklar yapılmış, padişah babası ziyafete çağrılmış. Kızın padişah babası söylenen günde anasıyla    birlikte ziyafete gelmiş. Padişah ve beraberindekiler sofraya oturduğunda altın kaplarda yemekler sırayla gelmeye başlamış. Ama kız, aşçısına bütün yemeklerin tuzsuz olmasını tembih etmiş. Padişah hangi yemeğe saldırdıysa eli geri gitmiş, yemeklerin hiçbirini yiyememiş.
         O sırada küçük kızı padişahın sofrasından ayağa fırlamış. Padişahım, duyduğuma  göre sen küçük kızını “seni tuz kadar seviyorum “  dediği için öldürtmüşsün demiş. Padişahın söz söylemesine fırsat vermeden işte o küçük kız benim demiş ve bütün yemekleri tuzsuz yaptırdım ki kıymetimi anlayasın sözlerini eklemiş.Padişah yaptığından utanarak küçük kızının boynuna sarılmış, tuzun ne kadar kıymetli olduğunu anlamış.

      Ondan sonra tüm yöre halkının katıldığı bir    şölen düzenlenmiş ve ülkede yeni bir dönem başlamış. Onlar ermiş

        muradına, biz çıkalım kerevetine.   

   4 – Bu  metnin  türünü  belirterek  metinde  verilmek  istenen  mesajı  yazınız ( 5 p. )

   5 – Metnin  türünü  tanımlayarak  dört  özelliğini  yazınız  ( 10 p. )

   6 – Metinde  altı  çizilmiş  olan  sözcüklerin  türünü  belirtiniz ( 10 p. )

   7 -  Metinden  isim tamlamasının  çeşitleri  ve  sıfat  tamlaması  için  birer  örnek  gösteriniz ( 10 p. )

   8 – Masalla  efsanenin  iki  benzer,  iki  farklı  özelliğini  yazınız ( 8 p. ) 

    9 – Hikaye  çeşitlerini  birer  cümle  ile  açıklayınız

  10 - Aşağıdaki  cümlelerde  bulunan  anlatım  bozukluğunun  sebebini  belirterek  cümlelerin  doğru

        biçimini    yazınız ? ( 10 p. )       

* Üniversitemizin   içinde  bulunduğu  durum  düzeltilmezse,  çağdaş  olma  niteliğini  büsbütün     yitirecek  *  Saksı ikici  kattan  . kattan aşağı büyük bir  gürültüyle  düştü. “  

                                                                                                                               Gönül   BATTAL

                                 B  A  Ş  A  R  I  L  A  R                                      Türk  Dili  ve  Edebiyatı.    Öğretmeni

 

 

 

   Adı   Soyadı

     Sınıf  :         No  :                 Körfez   Oruç  Reis   Anadolu  Lisesi   2008 -  2009   Öğretim    Yılı 

                                    12  Sosyal  Sınıfı    Dil   ve    Anlatım    Dersi   1. Dönem  1. Yazılı   Sorularıdır

                                                                           B

          1 -  Aşağıdaki  sorularda  boş  bırakılan  yerleri  doldurunuz (15p ) 


               a -  Olay  anlatan  metinler,   ……………………..             ve   ……………………………..olmak

                    üzere iki    gruba  ayrılır.( 4 p. )

              b –  Türk  edebiyatında …………………in  yazdığı                              adlı  eser  fabl  türünün  ilk 

                       örneğidir. ( 4 p. )

              c -  Anderson  Masalları  ……………………….. edebiyatına  aittir. ( 3 p. )

             d –  Açık  oturum ,   münazara ve  panel . ……………………….   anlatım  türüdür. 2 p. )

             e – Anlatımda  yabancı söz ve süslemelere yer vermeden  kısa  ve kesin  ifadeler kullanmaya

                …………..  .denir. ( 2 p.)                   

  2  . Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. cümledeki bilgi doğruysa “D”, yanlışsa “Y” yazınız.( 10 p )

        a-  (   )  Sözlü  ve  yazılı  anlatımda  söz  ve  cümlelerin  rahat  telaffuzuna duruluk  denir.  .

        b - (   )   Fablların  başında  ve  sonunda  “tekerleme”  adı  verilen  kalıplaşmış  sözler  yer  alır. .

        c - (    )  Durum  öykülerinde  plana  uyulmaz

       d – (    )  Öğretici  metinlerde  üslup  kaygısı  ön plandadır..

       e – (    )  Fabllarda  teşhis  ve  intak  sanatına  yer  verilir.  

 3 – Aşağıdaki    metni  yapı  unsurları  bakımından  inceleyiniz  ? ( 15  p. )   

          . KÖLE VE ASLAN
             Vaktiyle  bir köle kaçıp ormana  sığınmış. Etrafta  gezinirken, iniltiler içinde  ızdırap  çeken bir aslan görmüş. Önce korkup kaçacak  gibi  olmuş  .   Fakat   aslanın  yerinden  hiç  kıpırdamadığını, yalvaran gözlerle kendisine baktığını görüp durmuş. Aslan kanayan  pençesini  uzatıyormuş  ona. Köle dikkatlice bakınca, aslanın pençesine  büyük bir  çalı  dikenin saplandığını görmüş. Dikeni çıkarıp yarayı temizleyen köle, gömleğinden kopardığı  bezle de iyice sarmış.
         Rahatlayan   aslan ayağa kalkıp kölenin ellerini yalamaya başlamış. Sonra da önüne düşüp yaşadığı inine götürmüş. Her gün yakaladığı avları ine taşıyıp, köleye yardım ediyormuş.
       Bu beraberlikleri  uzun sürmemiş. Ormana gelen avcılar ikisini de yakalamışlar. Ayrı kafeslere  kapatıp günlerce aç bırakmışlar onları.
     Kralın da hazır bulunduğu bir gün çelik  kafesin ağzı açılmış. Aslanın köleyi nasıl parçalayacağını herkes merakla bekliyormuş.  Büyük  bir  iştahla saldıran  aslan, kölenin yanına gelince onu tanımış.     Önünde bir köpek sadakatiyle durup ellerini  yalamaya başlamış.
      Kral bu  duruma  çok  şaşırmış. Köleyi yanına çağırıp  bütün  hikayeyi  dinlemiş ondan. Anlatılanlardan çok etkilenen kral, kölenin affedilmesini,  aslanın da ormana salıverilmesini emretmiş    

   4 – Bu  metnin  türünü  belirterek  metinde  verilmek  istenen  mesajı  yazınız ( 5 p. )

   5 – Metnin  türünü  tanımlayarak  dört  özelliğini  yazınız  ( 10 p. )

   6 – Metinde  altı  çizilmiş  olan  sözcüklerin  türünü  belirtiniz ( 10 p. )

   7 -  Metinden  isim tamlamasının  çeşitleri  ve  sıfat  tamlaması  için  birer  örnek  gösteriniz ( 10 p. )

  8 - Masalla    destanın  iki  benzer,  iki  farklı  özelliğini  yazınız ( 8 p. ) 

  9 – “Hikâye “  sözcüğünün  Türk  edebiyatına  nerden  geldiğini  belirterek  bizde  batılı  anlamda  ilk 

         hikaye  denemesinin  ad  ve  yazarını  yazınız  ( 7 p. )

10 - Aşağıdaki  cümlelerde  bulunan  anlatım  bozukluğunun  sebebini  belirterek  cümlelerin  doğru

        biçimini    yazınız ? ( 10 p. )       

    *   Bugün öğleden sonraki yağan yağmur,  insanları işlerinden alıkoydu

    *   Bu işe üç üniversiteli genç müracaat etmiş   

                                                                                                                                Gönül   BATTAL

                                 B  A  Ş  A  R  I  L  A  R                                      Türk  Dili  ve  Edebiyatı.    Öğretmeni

 

  

 

 

 

 

 

 

               12. DİL VE  ANLATIM  DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILI  CEVAP  ANAHTARIDIR

                                                 A

1 -15p    a – coşku ve  heyecan uyandırma ( kendi  dünyasına  çekme = 2 p      bilgi  ve  öğüt  verme 2 p

     b -  Beydaba 2p  Kelile  ve  Dinme 2p           c -  kişisel  hayatı   anlatan  3p       d – akıcılık 2p

     e -  Kayanamkara ve  Papamkara 2 p

 

2 – 10 p. a- Y  2P     b -  D   2P    c – Y 2P            d -  Y 2P                 e -   D 2P

 

 3 –15 P  OLAY  Padişahın  kendisini  tuz kadar  sevdiğini  söyleyen  kızını  öldürme  amacıyla  cellada  teslim  etmöesi ve  celladın  onu  serbest  bırakması    6p

 KİŞİLER .  Padişah   kızları  celat- başka  padişahın  oğlu  4p

 YER .  Belirsiz   3p          ZAMAN :  Belirsiz 2p

 

4 –  5 p türü  masal   2p   mesaj  Düşünülmeden  karar  vermenin  doğru  olmadığı  3p ( İnsan  bir  şeyin değerini  kaybedince  anlar da  olur )

 

5 -10 p   Genellikle halkın yarattığı , ağızdan ağıza , kuşaktan kuşağa sürüp gelen ,çoğunlukla olağanüstü   

     durum ve olayları yine olağanüstü kahramanlara bağlayarak anlatan yazı türü    2 p

    Özellik 1 - Olaylar ve kişiler olağanüstü özellikler taşırlar ve tamamen hayal ürünüdürler.

    2 - Yer ve zaman belirsizdir. (zamanın birinde, peri padişahının ülkesinde gibi)

   3 - Masallarda genellikle bir eğitim amacı saklıdır.masallar bu yönüyle didaktik ( öğretici) bir nitelik taşır  

    4 - Anlatımda genellikle geniş zaman veya öğrenilen geçmiş zaman kipi ( -mişli geçmiş ) kullanılır.

   5 - Masallarda milli ve dini motiflere hemen hiç yer verilmez..yani evrenseldir.

   6- Hayal gücünü geliştirir. 7 -Anlatım kısa ve yoğundur.

   8 -  Masalların belirli yerlerinde klişe sözler (formeller) yer alır.  9 -  sade bir dil kullanılır.( 4’ü yazılacak) 8 p.

 

6 –  10 p tıngır mıngır. Zarf 1 p    İçin    edat 1p   kıyma  fiil  1p    yalvarmalarına :  isim 1p    kesilen : sıfat 1p

   orada  zamir 1p      çok .  zarf  1p   ile . isim 1p   bütün sıfat 1 p      göre edat 1p

 

7 – 10 p  belirtisiz i tam  : kız  babası  ( başka örnekler de buluna bilir. 2p   Belirtili  isim tamlaması  çok sayıda  var

       (  biri ) 2p                 takısız  isim  tam  altın  tabak  2 p      zincirleme   köyün  zenginlerinden  biri    yöre  halkının 

        katıldığı   2p         Sıfat  tamlaması  çok  sayıda biri  verilecek 2p

 

8-  8 p - a- Benzer Yönler:

    1.      Her iki türde de olağanüstülük vardır.    2.      Nesir şeklindedirler.

    3.      Ele alman konular bakımından geniştirler.

   4.      Her iki tür de belirli bir zamana bağlanamaz. (Dinî efsaneler, menkıbeler hariç.)

   5.      Benzer motifler bulunabilir.

      b- Farklı Yönler:

  1.      Efsane masala göre kısadır.     2.      Efsanenin inandırıcılık özelliği vardır.

  3.      Efsanenin dinî yönleri daha fazladır.   4.      Efsanenin özel anlatıcıları yoktur. Masallarda vardır.

   5.      Masallar çoğunlukla mutlu sonla biter. Efsaneler ise kötü bir sonla biter.

   6.      Masallarda kalıplaşmış ifadeler(tekerlemeler vs.) vardır. Efsanelerde ise yoktur. ( ikişer  tane  2 X 4

 

9 – 7 P 1) OLAY ( KLASİK  VAK’A )  HİKÂYESİ :  Bir  olayı  ele  alarak,  serim,   düğüm,   çözüm  

     plânıyla    anlatıp  bir  sonuca  bağlayan  öykülerdir. Guy dö Mopasan) tarafından   yaygınlaştırıldığı  için 

    “Maupassant   Tarzı  Hikâye”  de  denir 2P 

   2)  DURUM   ( KESİT  )  HİKÂYESİ: Bir olayı  değil günlük  yaşamın  her  hangi  bir  kesitini   ele  alıp 

    anlatan  öykülerdir  Rus  yazar  Anton    Çehov   olduğu   için  “Çehov   Tarzı   Hikâye”  de denir.2P

     BEN  MERKEZLİ HİKAYEYİ  EKLEME 1 P

   3)  MODERN    HİKÂYE :  Diğer  öykü  çeşitlerinden  farklı  olarak,  insanların  her  gün  gördükleri

     fakat  düşünemedikleri  bazı  durumların  gerisindeki    gerçekleri,  hayaller ve  bir  takım 

             olağanüstülüklerle  gösteren  hikâyelerdir.2P

 

10 – 1.  .  Yüklem  eksikliği 3p.  kinci  cümlenin  başına  üniversite  özne  olarak  eklenecek  2p

         2 Gereksiz  sözcük kullanma 3 p  aşağı  çıkarılarak  kullanma 2p 

 .

 

12. DİL VE  ANLATIM  DERSİ 1. DÖNEM 1. YAZILI  CEVAP  ANAHTARIDIR

                                                 B

1 – 15 P  a-   anlatama  dayalı 2p,   göstermeye  bağlı 2p          b _  Şeyhi 2p   “ Harname”2p

                  c - Danimarka 3 p.         d -  sözlü        d – yalınlık

 

2 – 10 P   a – Y 2P    b – Y 2P          c – D 2P   d – Y 2P   e -  Y 2P

 

 3 – 15P OLAY    Bir  kölenin  aslana  yardım  etmesi  Aslan  ve  kölenin  tutsak  edilip    bırakılmaları, 

                  aslanın  köleye  saldırmaması 6p

       KİŞİLER :  köle,  aslan  Kral ve  avcılar4 p

       YER:  Bir  orman ve  ülke (  belirsiz ) 3p               Zaman  belirsiz 2p

 

4 – 5P türü  fabl 2p    İyilik  yapan karşılığını  alır  İyilikler  unutulmaz.  Gibi 3 p

 

5 -10P Hayvanlar ya da cansız varlıklar arasında geçen bir olayı, çoklukla manzum olarak anlatan ve öğüt

           veren yazılara fabl denir 2 p 

     1. Başrollerinde hayvanların rol aldığı hayvanların konuştuğu hayvan hikayeleri..  

     2. İnsanlar arasında cereyan eden olayları hayvanlar bitkiler ya da cansız varlıklar arasında geçiyormuş

         gibi  göstererek bu yolla insanlara  ders verme  amaçlanır   3. Teşhis ve intak sanatları üzerine

          kurulmuştur.

     4 - Fabllar manzum(şiir) veya nesir(düz yazı) biçiminde yazılabilirler

    5 -  Verilmek istenen mesaj eserin sonunda ya kahramanlardan birinin ağzından ya da sanatçının dilinden 

        açıklanır   6 Açık yalın bir dili ve samimi bir anlatımı  vardır   ( dördü ) 8 p

 

6 – 10P gezinirken  zarf 1p   gibi   edat  1p   fakat   bağlaç 1p   kanayan   sıfat 1p  dikkatlice  zarf 1 p 

           kopardığı   sıfat 1p  yalamaya   isim 1p    Herkes   zamir 1p  büyük sıfar 1p    dinlemiş  fiil 1p

 

7 – 10P çalı diken    belirtisiz  isim tam 2p ( başka  da  olabilir )   çelik kafes  takısız isim tamlaması 2p     

       çalı  dikeninin  saplandığı  zincirleme isim tam 2p  belirtili isim tamlaması ve  sıfat  tamlaması çok sayıda 

         var  birer örnek verelcek 2 4 2

 

 8 – 8P  MASAL - DESTAN

      a- Benzer Yönler:

   1.      Her iki türde de olağanüstü kahramanlar ve olaylar vardır.

   2.      Asıl kahramanlar ön plandadır. Kahraman; gücü, kuvveti temsil eder, her zaman doğruyu yapar.

  3-Her iki türde de bezer motifler vardır. Rüya, aksakallı ihtiyar, kırklar ...

     b- Farklı Yönler:

   1.      Masal, hayal mahsulüdür. Destanlarda ise olağanüstü olaylarla gerçek olaylar birleştirilmiştir.

Yorum Yaz